Το κλάδεμα της λεμονιάς

Νίκη Ν. Κεφαλά
Γεωπόνος
niki.kefala@greenfox.gr

Το κλάδεμα των εσπεριδοειδών δηλ. της πορτοκαλιάς, της μανταρινιάς, της λεμονιάς, του κίτρου, του κουμκουάτ, του περγαμότου και της νεραντζιάς, γίνεται κυρίως την άνοιξη, μετά το τέλος των παγετών και  μέχρι τον Ιούνιο.

Πρωταγωνίστρια των ξινών, όπως συνηθίζουμε να αποκαλούμε αυτά τα δένδρα, είναι η πιό ξινή όλων, η Λεμονιά!

Κι εδώ, ισχύει ό,τι αφορά γενικά στο κλάδεμα των καρποφόρων δένδρων, που πρέπει να κλαδεύονται σε συγκεκριμένες περιόδους, για να διακλαδώνονται σωστά καθώς αναπτύσσονται, να μειώνεται η πιθανότητα σπασίματος των κλάδων από τη μεγάλη καρποφορία, να αερίζεται η κόμη και, να εισέρχεται φως στο εσωτερικό τους. Επίσης με το κλάδεμα, βελτιώνονται τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των καρπών, που στη περίπτωση της λεμονιάς σημαίνει λεμόνια μεγάλα με πλούσιο χυμό!

Επισημαίνεται ότι είναι σημαντικό να την κλαδέψετε στη κατάλληλη στιγμή, για να μην κινδυνέψετε να χάσετε την ετήσια παραγωγή.

Και αυτή η στιγμή έρχεται, μετά την συγκομιδή των λεμονιών, στο τέλος του χειμώνα, για να έχει το δέντρο αρκετό χρόνο να ανακάμψει, πριν ξεκινήσει τη νέα παραγωγή. Μιλάμε για την χρονική περίοδο από τον Φεβρουάριο έως τον Απρίλιο, ωστόσο, λόγω του κινδύνου μόλυνσης του δέντρου από τον μύκητα της κορυφοξήρας, που είναι δραστήριος αυτούς τους μήνες, μπορείτε να κλαδέψετε  και αργότερα,  στο τέλος της άνοιξης και όταν το δέντρο ανθίσει.

Με αφορμή την  κορυφοξήρα και τον υψηλό κίνδυνο μόλυνσης του δένδρου από αυτόν τον βλαβερό μύκητα, τονίζεται πόσο σημαντική είναι αφενός η διαδικασία απολύμανσης των εργαλείων κλαδέματος και αφετέρου η επούλωση των τομών με χαλκούχα μυκητοκτόνα σκευάσματα.

Κλαδεύουμε λοιπόν τη λεμονιά για να αυξήσουμε την παραγωγή, οι καρποί να είναι περισσότεροι και μεγαλύτεροι, αλλά και με λιγότερες ασθένειες.

Οι βραχίονες και οι κλάδοι των εσπεριδοειδών είναι ισχυροί και είναι λιγότερο πιθανό να σπάσουν από το βάρος της μεγάλης παραγωγής.  Άρα, το κλάδεμα δεν στοχεύει απαραίτητα σε αυτό το πρόβλημα, που είναι σοβαρό σε καλλιέργειες άλλων καρποφόρων δέντρων.

Τα εσπεριδοειδή μπορούν να καρποφορούν παντού στην κόμη του δέντρου, συμπεριλαμβανομένων και των περιοχών που βρίσκονται στην σκιά. Έτσι, το κλάδεμα που στοχεύει στη διαθεσιμότητα του φωτός στο εσωτερικό της κόμης δεν είναι πρωταρχικής σημασίας.

Στα νεαρά δένδρα, θα πρέπει να αφαιρούνται οι λαίμαργοι βλαστοί και να κλαδεύονται τα αδύνατα άκρα. Στα μεγαλύτερα δέντρα, θα πρέπει επίσης να αφαιρούνται οι λαίμαργοι βλαστοί, καθώς και κάθε ξερό κλαδί. Αυτά τα κλαδέματα συνήθως είναι αρκετά για να διεισδύσει το φως που χρειάζεται στο εσωτερικό της κόμης. Παρόλα αυτά, οι λεμονιές, επιβάλλεται να κλαδεύονται πιο αυστηρά όταν το δένδρο έχει μια ανάπτυξη ζωηρή, με πολλά κλαδιά που την βαραίνουν, δημιουργώντας  συγχρόνως το κατάλληλο «κλειστό» περιβάλλον για την εμφάνιση ασθενειών.

Για το κλάδεμα, θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε αιχμηρά κλαδευτήρια και πριόνια, γιατί το ξύλο της λεμονιάς είναι αρκετά σκληρό. Κατά τη διάρκεια των εργασιών φορέστε γάντια για να προστατευτείτε από τα αγκάθια. Ενώ το ξύλο των εσπεριδοειδών είναι πολύ συνεκτικό και σκληρό, ο φλοιός τους είναι λεπτός και εύκολα αποκολλάται, γι’ αυτό πρέπει να προσέχετε να έχετε τη λεπίδα προς το δέντρο για να μην σας γλιστρήσει. Μην κόβετε τα κλαδιά πολύ κοντά στον κορμό ή κοντά στη βάση τους, γιατί θα αφαιρέσετε με αυτόν τον τρόπο από το δένδρο σημεία που του χρειάζονται για να κλείσει μόνο του με φυσικό τρόπο την τομή του κλαδέματος. Αν αφαιρέσετε αυτή την περιοχή, το ξύλο θα μείνει εκτεθειμένο και με τα χρόνια θα σχηματιστεί εκεί μια κουφάλα.

Ποτέ μην κλαδεύετε περισσότερο από το 1/3 του δέντρου τη σεζόν. Ξεκινήστε να κλαδεύετε τις λεμονιές τον 1ο ή τον 2ο χρόνο για να τους δώσετε το σχήμα που θέλετε. Το δέντρο πρέπει να έχει ύψος 2,5 με 3 μέτρα για να είναι ευκολότερη η συγκομιδή και η φροντίδα του. Μην βιάζεστε γιατί θα κλαδέψετε υγιή κλαδιά που τα χρειάζεστε! Να είστε προσεκτικοί και αρκετά παρατηρητικοί για τον εντοπισμό των σημείων που θέλουν κλάδεμα. Ένας έμπειρος κλαδευτής σε κάθε περίπτωση μπορεί να εντοπίσει τους λαίμαργους βλαστούς, τους σπασμένους κλάδους και αυτούς που έχουν μολυνθεί από μια ασθένεια ή έχουν ξεραθεί και να τους απομακρύνει, αλλά αν δεν προσπαθήσετε δεν θα μάθετε, αφού ως γνωστόν, η εμπειρία αποκτάται μέσα από τα λάθη!…

Ανακεφαλαιώνοντας, κλαδεύουμε τους λαίμαργους βλαστούς, κλαδεύουμε τα κλαδιά που έχουν ξεραθεί ή είναι άρρωστα, κλαδεύουμε τα κλαδιά που βρίσκονται πάνω από το ύψος που έχουμε αποφασίσει για το δέντρο μας, διατηρούμε το σχήμα της ζωηρής λεμονιάς μας κλαδεύοντας όσα κλαδιά ξεφεύγουν πέρα από αυτό και αφού  τελειώσουμε, καλύπτουμε τις τομές με χαλκούχο μυκητοκτόνο σκεύασμα και απολυμαίνουμε πάντα τα εργαλεία μας.

Με τον ίδιο τρόπο, ίσως λιγότερο αυστηρά, κλαδεύονται και όλα τα υπόλοιπα παραγωγικά εσπεριδοειδή που είναι φυτεμένα σε κήπους και κτήματα καθώς και όλα τα καλλωπιστικά εσπεριδοειδή που είναι φυτεμένα σε μεγάλες γλάστρες σε βεράντες.

Στη περίπτωση εμφάνισης ενός ζημιάρη παγετού - γιατί κι αυτό μπορεί να συμβεί κάποια χρονιά- τα ξινόδεντρα που έχουν πληγεί δεν τα κλαδεύουμε αμέσως, αλλά αργότερα προς το καλοκαίρι. Η τομή τους και το συνολικό κλάδεμα, εξαρτάται από το μέγεθος της καταστροφής. Αν η καταστροφή από τον παγετό  είναι περιορισμένη, τότε αφαιρούμε τα ξερά κλαδιά, κόβοντας και ένα μέρος φρέσκου κλαδιού 5 -10 εκατοστά. Αν η καταστροφή είναι μεγάλη, τότε κόβουμε τον κορμό 40 εκατοστά πάνω από το σημείο του εμβολιασμού, ώστε το δέντρο να αποκτήσει νέα και πυκνή βλάστηση. Αν κόψετε τα δένδρα κάτω από το σημείο του εμβολιασμού, τότε θα αποκτήσετε πολλές ωραίες νεραντζιές, που θα ήταν χρήσιμες αν αποφασίσετε να παρασκευάσετε γλυκό του κουταλιού!... Άρα προσοχή, κι αν δεν είσαστε σίγουροι ρωτήστε τους ειδικούς!

Να ξέρετε πάντως πως δεν κινδυνεύουν στον ίδιο βαθμό όλα τα εσπεριδοειδή. Η κιτριά και η λεμονιά είναι οι πιο ευαίσθητες, οι πορτοκαλιές διαθέτουν ποικιλίες που αντιστέκονται σθεναρά στις χαμηλές θερμοκρασίες, όπως και οι μανταρινιές, με λιγότερο ανθεκτική την αγαπημένη σας Κλημεντίνη.

Γνωρίζατε πως οι πορτοκαλιές ήταν από τα αγαπημένα δέντρα του Λουδοβίκου του XIV; Στις Βερσαλλίες όμως δεν άντεχαν το κρύο του χειμώνα κι έτσι φύτευαν τις πορτοκαλιές σε μεγάλα φυτοδοχεία, τα οποία τοποθετούσαν τον Οκτώβριο σε δωμάτια με μεγάλα παράθυρα, κάτι σαν θερμοκήπιο και το Μάιο τα ξαναέβγαζαν στον κήπο. Οι Κήποι των Βερσαλλιών επηρέασαν την αρχιτεκτονική τοπίου όλης της Ευρώπης και οι πορτοκαλεώνες έγιναν ένα από τα χαρακτηριστικά των  κήπων της Αναγέννησης!

Και κάτι ακόμα… τα εσπεριδοειδή ήταν ευρέως γνωστά στα Αραβικά κράτη  κι έτσι οι Μαυριτανοί τα έφεραν μαζί τους όταν κατέλαβαν την Ισπανία. Από εκείνη την εποχή διατηρείται ως σήμερα ανέπαφο το τέμενος της Κόρδοβας, στον προθάλαμο του οποίου, σώζεται η «Αυλή των Πορτοκαλιών», που περιλαμβάνει 100 πορτοκαλιές σε τετραγωνισμένη φύτευση και με το χαρακτηριστικό σύστημα αρδευτικών καναλιών των Μαυριτανών που χρησιμοποιείται ακόμα σε πολλά μέρη της Ισπανίας.

Είναι φανερό πως ανά τους αιώνες κανείς δεν μπόρεσε να αντισταθεί ούτε στο μεθυστικό άρωμα των ανθών, ούτε στη πλούσια γεύση των χυμών, ούτε στα φίνα αιθέρια έλαια της φλούδας των εσπεριδοειδών!

Καλλιεργήστε λοιπόν το ξινό της αρεσκείας σας κι αφήστε το να σας χαρίσει όλα αυτά με τα οποία η φύση το προίκισε απλόχερα!