Άνυδροι Κήποι

Νίκη Ν. Κεφαλά
Γεωπόνος
niki.kefala@greenfox.gr

Τα καλοκαίρια της Ελλάδας χαρακτηρίζονται από έντονη ηλιοφάνεια, υψηλές θερμοκρασίες και ζεστούς ανέμους. Συνθήκες δύσκολες για το πράσινο που απειλείται από την ξηρασία κυρίως στη Νότια και Νησιωτική χώρα

Παράλληλα, τα αποθέματα σε νερό καθημερινά λιγοστεύουν και, ακόμα κι αν ήμασταν διατεθειμένοι να υποστούμε το οικονομικό κόστος των χρεώσεων στην κατανάλωση, ο υπερπολύτιμος φυσικός πόρος απαιτεί προστασία και ολοκληρωμένο σχέδιο διαχείρισης, προκειμένου να αποφευχθεί ο υπαρκτός κίνδυνος εξάντλησής του.

Υπό αυτές τις συνθήκες έρχεται να συστηθεί ο Άνυδρος Κήπος, προτείνοντας ένα πρωτότυπο κηποτεχνικά σύνολο με μειωμένες έως μηδενικές ανάγκες σε νερό, πλήρως εναρμονισμένο με το περιβάλλον ως αναπόσπαστο κομμάτι του ευρύτερου μεσογειακού τοπίου, έτοιμος να απλωθεί υπομονετικά, «ασκητικά» θα λέγαμε, κάτω από τον ανελέητο ήλιο επιδεικνύοντας άριστη προσαρμογή και χωρίς «φλυαρίες» να προσφέρει πλούσια χρώματα, ήχους και αρώματα!

 

Ξεκινώντας από τον σχεδιασμό του άνυδρου κήπου, τονίζουμε την ιδιαίτερη σημασία που πρέπει να δοθεί στον προσανατολισμό του χώρου, στη μορφολογία και τη σύσταση του εδάφους, στο μικροκλίμα της περιοχής, στην επιλογή κατάλληλου φυτικού υλικού, στην εδαφοκάλυψη των επιφανειών που δεν θα φυτευτούν και, φυσικά, στη σωστή άρδευση που θα φροντίσει αφενός την εξοικονόμηση του νερού και αφετέρου θα διασφαλίσει την ανάπτυξη των φυτών.

Αναζητώντας στα φυτώρια ξερικά φυτά της ελληνικής χλωρίδας, θα εκπλαγείτε ευχάριστα από τη μεγάλη ποικιλία δένδρων, θάμνων, βολβών, αρωματικών και εποχιακών φυτών, ελληνικής κυρίως παραγωγής! Φυτά ξεχασμένα, που παραμερίστηκαν στα χρόνια που πέρασαν από είδη «ξενόφερτα» και τώρα … παίρνουν το αίμα τους πίσω!

Στη μελλοντική σας συμβίωση, θα σας εντυπωσιάσουν με τους μηχανισμούς επιβίωσης που έχουν αναπτύξει, προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις μακρές περιόδους καλοκαιρινής ανομβρίας. Θα τα παρατηρείτε πότε να παραμένουν κρυμμένα στο έδαφος περιμένοντας τα φθινοπωρινά πρωτοβρόχια, πότε να ρίχνουν τα φύλλα τους μειώνοντας τη διαπνοή, πότε να προτάσσουν το αργυρόχρωμο χνούδι των φύλλων τους ως μέσο συγκράτησης της υγρασίας, αλλά και ως μέσο ανάκλασης του φωτός, πότε να εκκρίνουν αιθέρια έλαια που θα μειώνουν τη θερμοκρασία των φύλλων και… της ευρηματικότητας αυτών ουκ έστιν τέλος! Σε κάθε στάδιο της ζωής τους δε, ακόμα κι όταν θα διανύουν την περίοδο της θερινής τους νάρκης, θα παραμένουν ελκυστικά, «ντύνοντας» το τοπίο με τρόπο αβίαστα φυσικό, όπως μόνο αυτά ξέρουν…

Ανάμεσα τους θα συναντήσετε…

  • παχύφυτα με σαρκώδες φύλλωμα όπως ο Αθάνατος (Agave americana), η Αλόη (Aloe vera), η Φραγκοσυκιά (Ficus opulus) και η Ευφόρβια (Euphorbia sp.)
  • αρωματικά με γκρίζο χνούδι όπως η Λεβάντα (Lavandula officinalis), ο Ελίχρυσος (Helichrysum sp.), το Φασκόμηλο (Salvia officinalis) και ο Δίκταμος (Origanum dictamus)
  • ξηροφυτικούς θάμνους όπως το Σπάρτο (Spartium junceum), ο Σχίνος (Pistacia lentiscus), ο Κίστος ή Λαδανιά (Cistus creticus), η Ασφάκα (Phlomis fruticosa) και ο Ελαίαγνος (Elaegnus x ebbinge)
  • διακοσμητικά χόρτα (πολυετή αγρωστώδη) όπως τα είδη της Στίπας (Stipa sp.) και του Μίσχανθου (Miscanthus sin.)
  • δένδρα όπως η Ελιά (Olea europaea), η Τζιτζιφιά ή Μοσχοϊτιά (Elaeagnus angustifolia), η Ροδιά (Punica granatum), η Κυανόφυλλη Ακακία (Acacia cyanophylla) και η Κουτσουπιά (Cercis siliquastrum)

Για περισσότερο χρώμα και άρωμα σας προτείνονται, επίσης, οι Μυρτιές (Myrthus communis), οι Λυγαριές (Vitex agnus castus) και τα Αγιοκλήματα (Lonicera japonica), οι Λεβαντίνες (Santolina chamaecyparisus) και οι Βερβένες (Verbena x hybrida), η Αρμπαρόριζα (Pelargonium odoratissimum), το Δενδρολίβανο (Rosmarinus officinalis), η Ρίγανη (Origanum vulgare) και το Θυμάρι (Thymus vulgaris), οι Βουκαμβίλιες (Bougainvillea x buttiana) και οι Πικροδάφνες (Nerium oleander).

Πριν καταλήξετε στα είδη που θα θέλατε να φυτέψετε, συνυπολογίστε τις χαμηλές θερμοκρασίες της περιοχής σας, γιατί πολλά είδη ξερικών φυτών είναι ευπαθή στις παγωνιές. Στους άνυδρους κήπους δεν συστήνεται η εγκατάσταση χλοοτάπητα, αν όμως πρέπει να προβείτε οπωσδήποτε σε «πράσινη» εδαφοκάλυψη, μπορείτε να επιλέξετε είδη φυτών που έρπουν.

Πέρα από τον σωστό σχεδιασμό και την επιλογή των κατάλληλων φυτών, ο άνυδρος κήπος χρήζει μιας σειράς απλών αλλά συστηματικών καλλιεργητικών τεχνικών, που θα του επιτρέψουν όχι απλά να επιβιώσει, αλλά και να ευδοκιμήσει σε βάθος χρόνου.

Για ένα βιώσιμο λοιπόν αποτέλεσμα, προτιμήστε οι φυτεύσεις να γίνονται τους φθινοπωρινούς μήνες, ώστε να γίνεται εκμετάλλευση των χειμωνιάτικων βροχών. Επιλέξτε άφοβα μικρά φυτά, γιατί είναι πιο ευπροσάρμοστα. Πριν τη φύτευση συστήνεται μια καλή αναμόχλευση του εδάφους και ενσωμάτωση ποταμίσιας άμμου ή χαλικιού ή ελαφρόπετρας που θα εξασφαλίσουν την απαιτούμενη αποστράγγιση του κήπου σας. Η εδαφοκάλυψη των περιοχών που δεν θα φυτευτούν με οργανικά (φλοιό πεύκου, ξερά κλαδάκια κ.ά.) ή ανόργανα υλικά (βότσαλο, χαλίκι κ.λπ.) θα περιορίσει την επιφανειακή εξάτμιση του νερού, θα αναχαιτίσει τα επιθετικά ζιζάνια και θα προσδώσει ένα όμορφο αισθητικά αποτέλεσμα στην κατασκευή σας.

Ο άνυδρος κήπος κατά την αρχική του εγκατάσταση, ίσως και κατά τη διάρκεια των πρώτων καλοκαιριών, θα χρειαστεί «βαθύ» πότισμα περίπου δύο φορές τον μήνα. Ποτίζοντας αραιά και με μεγάλη ποσότητα νερού οι ρίζες αναγκάζονται να εισχωρήσουν στο έδαφος και να γίνουν ακόμα πιο ανθεκτικές στην ξηρασία. Γι’ αυτό, δημιουργήστε μεγάλες λεκάνες γύρω από τα φυτά, μεμονωμένες ή κατά ομάδες, γεμίστε τις με νερό και αφήστε τα φυτά να το «πιούν» αργά-αργά. Σταδιακά και ανάλογα με το είδος των φυτών, τη σύσταση του εδάφους και τον προσανατολισμό του κήπου, θα αραιώνετε τα ποτίσματα, ώσπου να επιτευχθεί η «σκληραγώγηση» των φυτών σας στη λειψυδρία.

Με όλα τα παραπάνω ελπίζουμε να σας κεντρίσαμε το ενδιαφέρον, να σας βάλαμε σε σκέψεις και να σας φέραμε λίγο πιο κοντά σε αυτό το ιδιαίτερο είδος κήπου.

Ο άνυδρος κήπος αποτελεί πρόταση στη σύγχρονη κηποτεχνία εντυπωσιάζοντας με την απλότητα της δομής του. Ταπεινός και ολιγαρκής, χωρίς υπερβολές και περιττές εξάρσεις, διάγει βίο λιτό σκορπίζοντας απλόχερα τα οφέλη του.

Το πιο όμορφο παράδειγμα άνυδρου κήπου σε μεγάλη κλίμακα βρίσκεται παντού γύρω σας στα νησιά των Κυκλάδων. Σίγουρα θα έχετε αναρωτηθεί πώς είναι δυνατόν να παίρνει ζωή η πέτρα κάτω από τον καυτό ήλιο… η φύση έχει την απάντηση!

Κλείνοντας, είναι ανάγκη να επισημάνουμε πως μέσα από τη διαδικασία δημιουργίας ενός άνυδρου μεσογειακού κήπου αποδεικνύουμε έμπρακτα τον σεβασμό μας στο περιβάλλον, αναπαράγουμε την ελληνική φύση, ενισχύουμε την παραγωγή και εμπορία ενδημικών φυτών και, τέλος, διαχειριζόμαστε με σύνεση και ευγνωμοσύνη το νερό, ώστε να μπορούμε να απολαμβάνουμε τα οφέλη της πολύτιμης παρουσίας του χωρίς ημερομηνία λήξης.

Ας αφήσουμε τη φύση να μας διδάξει την ισορροπία και την αρμονία, το μέτρο και την οικονομία… είναι πια καιρός να της απλώσουμε φιλικά το χέρι και να περπατήσουμε στα βήματά της.